Belgische subsidies voor natuurlijke koelmiddelen in industriële koeling
Industriële bedrijven in België proberen steeds vaker koelmiddelen met een hoog aardopwarmingsvermogen (GWP) in hun koelsystemen te vervangen door natuurlijke koelmiddelen (zoals CO₂ en koolwaterstoffen). Dit sluit niet alleen aan bij de klimaatdoelstellingen van de EU, maar kan ook waardevolle subsidies en incentives opleveren. De Belgische federale en regionale overheden (Vlaams en Waals) bieden, samen met EU-programma's, financiële ondersteuning om de invoering van klimaatvriendelijke koeltechnologieën te stimuleren. In deze blogpost schetsen we de huidige subsidies en toekomstige programma's die op elk niveau beschikbaar zijn.
Federale prikkels: investeringsaftrek (belastingverlichting)
Op federaal niveau komt de steun van België voornamelijk via fiscale prikkels voor groene investeringen . Bedrijven kunnen genieten van een verhoogde investeringsaftrek (investeringsaftrek) wanneer ze investeren in energiebesparende of klimaatvriendelijke apparatuur. Voor investeringen gedaan in 2024 bedroeg de aftrek ongeveer 15,5% van de in aanmerking komende investeringskosten. Deze regeling wordt met name nog genereuzer: vanaf 2025 stijgt de aftrek naar 30% voor grote bedrijven en 40% voor kmo's op in aanmerking komende eco-investeringen. In de praktijk betekent dit dat als een industrieel bedrijf een nieuw koelsysteem installeert dat energie-efficiënt is of de uitstoot van broeikasgassen vermindert (bijvoorbeeld door over te schakelen van HFK's naar een natuurlijk koelsysteem), het een aanzienlijk deel van die investering kan aftrekken van zijn belastbare winst. Deze aftrekken zijn gericht op investeringen ten behoeve van hernieuwbare energie, energie-efficiëntie of een gunstige klimaatimpact . Om de belastingaftrek te kunnen claimen, moet de apparatuur voorkomen op een officiële lijst van goedgekeurde "groene" technologieën en is een attest van het relevante regionale agentschap vereist. Deze federale maatregel is een belangrijke stimulans en wordt versterkt. De sprong naar 30-40% aftrek in 2025 wijst op een sterkere steun voor bedrijven die hun koelsystemen upgraden naar natuurlijke koelmiddelen.
(Opmerking: Bedrijven in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest maken ook gebruik van deze federale belastingaftrekregeling, aangezien de belastingwetgeving nationaal is. De nieuwe "thematische aftrek" voor 2025 wordt uitgevoerd via de gewestelijke energieagentschappen, maar is van toepassing in alle gewesten. Naast deze belastingprikkel richten de directe subsidies van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zich vooral op energie-efficiëntie in gebouwen; er is momenteel geen specifieke Brusselse subsidie voor de modernisering van industriële koelinstallaties.)
Vlaanderen: Ecologiepremie+ Subsidies en Strategische Ondersteuning
![Natuurlijk koelmiddel in koelsysteem]()
In Vlaanderen kunnen industriële bedrijven gebruikmaken van de Ecologiepremie+ , een gewestelijke subsidie voor milieuvriendelijke investeringen beheerd door VLAIO (Vlaams Agentschap voor Innoveren & Ondernemen). De Ecologiepremie+ werkt met een Limitatieve Technologieënlijst (LTL) van groene technologieën en ondersteunt expliciet koelinstallaties met natuurlijke koelmiddelen. Zo komt de installatie van een nieuw koelsysteem (tot 300 kW) dat gebruikmaakt van natuurlijke koelmiddelen zoals CO₂, propaan, isobutaan, propyleen, ethyleen of ethaan in plaats van conventionele HFK's, in aanmerking. Om in aanmerking te komen, moet het project warmterecuperatie uit het koelsysteem omvatten voor gebruik in de bedrijfsprocessen of verwarming, wat de algehele efficiëntie verhoogt. De subsidie dekt een percentage van de investeringskosten (exclusief btw) en varieert afhankelijk van de bedrijfsgrootte en de technologie:
CO₂- of koolwaterstofsystemen (≤300 kW) – 15% van de kosten voor het MKB en 12% voor grote ondernemingen , bij installatie van een nieuw koelsysteem met natuurlijk koudemiddel (exclusief ammoniak) plus warmteterugwinning. Deze categorie werd in juli 2024 geïntroduceerd ter vervanging van de oudere subsidies voor "alternatieve koudemiddelen", nu met een verplichte component voor warmtehergebruik.
Ammoniak (NH₃)-systemen (≤300 kW) – 25% voor het MKB en 20% voor grote bedrijven , voor nieuwe ammoniakkoelmachines (50 kW of meer) met warmteterugwinning. Hoewel ammoniak een al lang bestaand natuurlijk koudemiddel is, brengt het gebruik ervan complexere veiligheidseisen en protocollen met zich mee, met name in geval van lekkages, wat aanzienlijke uitdagingen kan vormen voor industriële locaties.
Deze subsidies verlagen de kapitaallast van duurzame koeling aanzienlijk. Zoals een aanbieder opmerkt, biedt de Ecologiepremie+ tot 40% subsidie voor warmterecuperatiesystemen en ongeveer 25% voor koelinstallaties die gebruikmaken van natuurlijke koelmiddelen zoals ammoniak of CO₂ . In de praktijk kan een Vlaamse kmo die een ammoniak- of CO₂-koelinstallatie installeert, ongeveer een kwart van zijn investering door de overheid terugbetaald krijgen. De totale Ecologiepremie+-steun is gemaximeerd op € 1 miljoen per bedrijf over een periode van 3 jaar en kan niet worden gecombineerd met andere overheidssteun voor dezelfde kosten.
Vlaanderen biedt ook opties naast de standaard Ecologiepremie+ voor grotere of speciale projecten. De Strategische Ecologiesteun (STRES) is beschikbaar voor grootschalige, bedrijfsspecifieke groene projecten met een investering van meer dan € 1,5 miljoen . Dit kan van toepassing zijn als een bedrijf een grootschalige revisie van een koelinstallatie uitvoert met innovatieve technologie. Er is ook het "GROENE" steunprogramma voor bepaalde energiebesparende of groene warmteprojecten vanaf € 50.000 die gebruikmaken van technologieën die niet op de Ecologiepremie-lijst staan of aanvragers betreffen die niet in aanmerking komen voor Ecologiepremie+ (bijvoorbeeld bepaalde non-profitorganisaties of grote bedrijven in uitgesloten categorieën). Deze programma's zorgen ervoor dat als een koelproject met natuurlijke koelmiddelen niet in aanmerking komt voor Ecologiepremie+ vanwege schaal of geschiktheid, het toch ondersteuning kan krijgen via een subsidie op maat. Over het algemeen combineert de Vlaamse aanpak brede toegang via Ecologiepremie+ met deze gerichte regelingen, waardoor een uitgebreid stimuleringslandschap voor duurzame industriële koeling ontstaat.
Wallonië: Energie-efficiëntie en milieu-investeringssteun
In Wallonië kunnen bedrijven profiteren van stevige investeringssubsidies voor energie-efficiëntie en milieubescherming , die upgrades zoals hoogrenderende of emissiearme koelsystemen dekken. Het belangrijkste mechanisme is een trapsgewijze investeringssubsidie (prime) in het kader van het programma " Utilisation durable de l'énergie ", gericht op maatregelen die energie besparen of hernieuwbare energiebronnen integreren in industriële processen. Dit omvat de installatie van een efficiënter koelsysteem of een systeem dat gebruikmaakt van een klimaatvriendelijk koelmiddel met betere prestaties. Voor in aanmerking komende projecten dekt het Waals Gewest tussen 20% en 50% van de investeringskosten als directe subsidie , afhankelijk van de omvang van de onderneming en de aard van het project. (Kleine bedrijven en projecten in bepaalde ontwikkelingszones neigen naar het hogere einde van dat bereik.) Bovendien ontvangen bedrijven die voor deze regeling zijn goedgekeurd een vrijstelling van onroerendezaakbelasting voor de apparatuur gedurende 3 tot 5 jaar , wat voor extra financiële verlichting zorgt. De basisvoorwaarden zijn onder meer een bedrijfsactiviteit in Wallonië, vallen onder de ondersteunde NACE-sectoren, een minimale investering van € 25.000 en een financiering van ten minste 25% van het project met private middelen. Er is geen expliciete lijst met technologieën gepubliceerd in de samenvatting, maar investeringen in hernieuwbare energieproductie, hoogrenderende warmtekrachtkoppeling of procesenergiebesparing komen allemaal in aanmerking. Efficiënte industriële koeling valt over het algemeen onder procesenergiebesparing.
Wallonië biedt ook een aanvullende milieusubsidie voor investeringen die de wettelijke milieunormen overtreffen. Als een bedrijf zijn koelinstallatie upgradet ter voorbereiding op toekomstige strengere normen of om verder te gaan dan de huidige milieueisen , kan het 10% tot 40% van de "extra" kosten van die groenere technologie als subsidie ontvangen. Zo kan het proactief vervangen van een oude HFK-koelmachine door een natuurlijk koelsysteem, ruim vóór een verbod, tellen als een aanpassing aan toekomstige EU-regels voor F-gassen. Het exacte percentage hangt af van de timing en certificeringen (ISO 14001 of EMAS levert bijvoorbeeld hogere subsidiepercentages op voor investeringen die verder gaan dan de naleving). Deze regeling omvat ook een onroerendgoedbelastingkorting van 3 tot 5 jaar en wordt berekend op basis van de surcoût (meerkosten) van de milieuvriendelijke optie ten opzichte van een standaardoplossing.
Naast subsidies hebben Waalse bedrijven toegang tot groene financieringsinstrumenten. Een opvallend voorbeeld is de Easy'Green-lening van SOWALFIN, een publieke financier. Deze lening biedt aantrekkelijke leningen met een lage rente tot € 1 miljoen per project aan mkb-bedrijven die investeren in het verkleinen van hun CO2-voetafdruk, inclusief de upgrade van koelsystemen naar natuurlijke koelmiddelen. Hoewel het geen subsidie betreft, helpt dit bedrijven de initiële kosten te financieren totdat ze de regionale steun kunnen ontvangen of energiebesparingen kunnen realiseren.
Over het algemeen zijn de Waalse stimuleringsmaatregelen voor natuurlijke koelmiddelen geïntegreerd in bredere energie-efficiëntieprogramma's. De gecombineerde subsidie (potentieel 20-50%) en belastingvrijstelling kunnen de nettokosten voor de installatie van een efficiënt koelsysteem op basis van CO₂, ammoniak of koolwaterstoffen aanzienlijk verlagen. Bovendien worden sommige van deze steunmaatregelen medegefinancierd door Europese fondsen, waardoor in bepaalde gevallen hogere steunpercentages mogelijk zijn. Zo stelt de EU-financiering voor regionale ontwikkeling Wallonië in staat om hogere steunintensiteiten aan te bieden, en kunnen sommige investeringssubsidies in de maakindustrie dankzij EU-cofinanciering het maximale niveau van 50% bereiken. Bedrijven kunnen de Aides-Entreprises-database (MIDAS) raadplegen voor de meest recente voorwaarden en sectorale subsidiabiliteit voor deze premies, aangezien de voorwaarden en budgetten regelmatig worden bijgewerkt.
Programma's van de Europese Unie en toekomstige ondersteuning
Op EU-niveau bestaan er geen generieke "EU-subsidiecontroles" voor de koelinstallaties van individuele bedrijven, maar Europees beleid en financieringsprogramma's ondersteunen de overgang naar natuurlijke koelmiddelen sterk . Veel van de genoemde regionale steunmaatregelen worden gedeeltelijk gefinancierd door de EU (via structuurfondsen of herstelfondsen), wat de Europese inzet voor de uitfasering van HFK's weerspiegelt. De F-gassenverordening van de EU schrijft een sterke vermindering van HFK-koelmiddelen tegen 2030 voor, wat op zijn beurt aanzet tot meer nationale en regionale stimuleringsregelingen om de naleving te versnellen. Met andere woorden, het EU-klimaatbeleid geeft lidstaten (zoals België) de impuls en enige financiering om deze subsidies in te voeren.
Bovendien kunnen bedrijven en industriële groepen in België profiteren van door de EU gefinancierde innovatie- en demonstratieprojecten . Zo werd in het kader van het LIFE-programma van de EU in België een project genaamd NATURAL HVACR 4 LIFE gecoördineerd om duurzame HVAC&R-oplossingen met CO₂-koudemiddel te demonstreren. Door natuurlijke koelmiddelsystemen te testen en technici op te leiden, heeft dit project, medegefinancierd door de EU, de weg vrijgemaakt voor een bredere toepassing van dergelijke technologieën. EU-subsidies voor onderzoek en innovatie (via Horizon Europe ) omvatten ook regelmatig oproepen voor efficiënte koel- en warmtepomptechnologie, waarbij consortia financiering kunnen verkrijgen voor de ontwikkeling van koeloplossingen van de volgende generatie. Hoewel dit geen directe subsidies zijn voor de installatie van één bedrijf, stimuleren ze de technologische vooruitgang en kunnen Belgische bedrijven als partners of testlocaties worden betrokken .
Vooruitkijkend zal het financieringslandschap naar verwachting klimaatvriendelijke koeling verder bevorderen . De Europese Green Deal en programma's zoals het Innovatiefonds (voor grote decarbonisatieprojecten) kanaliseren middelen naar het verminderen van industriële broeikasgassen, waaronder koelmiddelemissies. Als een bedrijf bijvoorbeeld een ambitieus project heeft (bijvoorbeeld een grootschalige CO₂-liquefactie met natuurlijke koelmiddelen of een innovatieve thermische opslag gekoppeld aan warmteterugwinning), kan het naast nationale subsidies ook steun zoeken bij dergelijke EU-fondsen. Zoals opgemerkt, voert België ook zijn prikkels op : de federale belastingaftrek die in 2025 naar 40% stijgt en de bijgewerkte Vlaamse Ecologiepremie+-lijst (vanaf juli 2024) met nieuwe categorieën voor natuurlijke koelmiddelen zijn duidelijke indicatoren voor de toekomstige beleidskoers. We kunnen ook nieuwe regelingen zien ontstaan (of bestaande regelingen uitbreiden) naarmate de EU overgaat op strengere F-gaslimieten, bijvoorbeeld trainingsprogramma's, groene leningen met een lage rente (zoals het Belgische FRGE of het EU-InvestEU), of zelfs aankomende oproepen die specifiek gericht zijn op HFK-vervanging in de industrie .
Kortom, Belgische industriële bedrijven hebben vandaag de dag een sterke financiële prikkel om te kiezen voor natuurlijke koelmiddelen, en die steun zal naar verwachting toenemen. Door federale belastingvoordelen te combineren met royale regionale subsidies (Ecologiepremie+ in Vlaanderen, energie-/milieupremies in Wallonië) en gebruik te maken van Europese financieringsinitiatieven, kunnen bedrijven de kosten van de overstap naar duurzame koeling aanzienlijk verlagen. Nu de klimaatregels strenger worden, zal het nu benutten van deze subsidies en programma's niet alleen de bedrijfsvoering toekomstbestendig maken, maar ook direct economische voordelen opleveren voor toekomstgerichte bedrijven.
Klaar om uw CO2-afvangsysteem toekomstbestendig te maken ? Neem vandaag nog contact met ons op en ontdek hoe Solveno Technologies uw bedrijf kan helpen met onze CO2-terugwinningssystemen met natuurlijk koelmiddel.
Bronnen: